Prawdopodobnie był pierwszym autorem, który popularyzował pojęcie wspierając w Gestaltowskim podejściu role holistycznego ujmowania ludzkiego doświadczenia, jak i sposobu pracy nad zranieniami – dzisiaj w większości rozumianych jako traumy doświadczeń losowych czy pojedynczych zdarzeń, jak też trauma relacyjnych. W owych czasach posługiwał się również w wyjaśnianiu zjawisk klinicznych pojęciem mózgiem trójdzielnym.
Serge Ginger stworzył metaforę terapeutyczną, która była próbą opisania mechanizmów zachodzących podczas skutecznej psychoterapii Gestalt. Choć współczesna neuronauka używa dziś bardziej precyzyjnych pojęć, idea Gingera – że emocjonalne i cielesne zaangażowanie sprzyja trwałemu uczeniu się i zmianie terapeutycznej – pozostaje zgodna z wieloma obecnymi ustaleniami naukowymi.
Dzisiaj termin „Regulacja limbiczna” jest znacznie trafniejszym i zgodnym ze współczesną neurobiologią niż „otwarcie limbiczne”. Głównym zadaniem jest dostęp do emocji i głębokiego doświadczenia, które to odbywa się na granicy kontaktu granicznego. Jest to Sposób w jaki układ limbiczny jest pobudzany lub uspakajany i integrowany z innymi strukturami mózgu, jak wiemy oba bieguny są niezbędne do doświadczania życia w sposób pełny, zintegrowany i swobodny. Układ odpowiedzialny za emocje, pamięć emocjonalna, sposób doświadczania rzeczywistości – emocje i znaczenia. Utrzymuje pobudzenie na poziomie adaptacyjnym.
Obejmuje ona:
- rozpoznawanie emocji,
- modulowanie ich intensywności,
- powrót do równowagi po stresie,
- integrację emocji z myśleniem i świadomym działaniem,
- utrzymanie zdolności do kontaktu z innymi.
Gestaltowski proces psychoterapii zmierzający do integracji, świadomości a nastanie włączenia emocji z którymi utraciła osoba kontakt, spolaryzowanych, zablokowanych dokonuje się czy ma sens uzdrawiający w bezpiecznej regulacji limbicznej. Obecność żywa i autentyczna, otwartość klinicysty na doświadczania ( otwarcie na doświadczenie ) wspiera możliwość korelacji i bezpiecznej regulacji limbicznej.
Proces wygląda mniej więcej tak:
- Powstaje bezpieczna relacja terapeutyczna.
- Aktywują się emocje zapisane w układzie limbicznym.
- Psychoterapeuta pomaga utrzymać pobudzenie w tolerowanym zakresie.
- Emocje zostają przeżyte, wyrażone, nazwane i zintegrowane.
- Układ nerwowy uczy się nowego sposobu reagowania.
Z perspektywy Stephen Porges regulacja limbiczna jest ściśle związana z regulacją autonomicznego układu nerwowego. Gdy organizm odczuwa bezpieczeństwo, struktury limbiczne pozostają w funkcjonalnym połączeniu z korą przedczołową. Dzięki temu możliwe są: refleksja, kontakt, empatia, elastyczna regulacja emocji.
Moment pogłębionego kontaktu z emocjami i doświadczeniem psychoterapeuty i klienta tworzy przestrzeń do otwarcia limbicznego obojga, a następnie umożliwia przypływ w tym korelację. Poprzez regulacje czy tez otwarcie limbiczne psychoterapeuta worzy warunki w garbienie by modulowanie aktywności układu limbicznego, jego integracji z korą przedczołową oraz zdolności organizmu do utrzymania optymalnego poziomu pobudzenia i efektywnego przetwarzania doświadczeń było możliwe. Nie jest to możliwe do osiągniecia poza bezpieczna relacja, z tych samych przyczyn mianowicie bez koregulacji w relacji z psychoterapeuta, doświadczenie byłoby odtwarzane wersji zapamiętanej – patologicznej – wzmacniając traumatyczne doświadczenia.
Ginger krytykował psychoterapie oparte głównie na interpretacji słownej. Twierdził, że najpierw pojawia się doświadczenie cielesno-emocjonalne („otwarcie limbiczne”), a dopiero później jego werbalizacja i integracja poznawcza. (igt.psc.br)
Ruch wpływa na regulacje emocji, zwiększa kontakt i wspiera integracje – stąd eksperymenty i doświadczenia proponowane jako interwencje nie służą gimnastyce, lecz świadomości tego co i jak – tu i teraz osoba doświadcza. Doświadczenie ludzie to ruch, nawet jeśli jest on niedostrzegalny, podobnie jak ekspresja doznań i wyrażania. Aby zaszła zmiana niezbędny jest proces regulacji limbicznej – otwarcia – tak by dotrzeć w miejsce w którym ,, odbywaj się emocje,,. W mózgu jest ich analiza, odczyt ale nie ruch czy doświadczenie – pocenie, bicie serca, wstrzymanie oddechu, czy uniesione ramiona, zablokowana klatka itd. To rzeczywiste miejsca doświadczenia – tak więc aby zmian zaszła niezbędne są warunki w dzisiejszym języku aktywacji i regulacji układu limbicznego, integracji doświadczenia , neuropatyczności ( w gestalcie uelastycznienie ), wspólregulacji, integracji między strukturami limbicznymi a kora przedczołową.
Psychopatologia w Gestalcie rozumiana jest jako sposób w jaki osoba przerywa kontakt, tłumi pobudzenie, odcina/ blokuje świadomość, zamraża ekspresje, buduje napięcie mięśniowe, zablokowuje przepływ/ ruch. Każdy z nas ma swój indywidualny sposób budowania obron w Gestalcie nazywanych twórczym przystosowaniem. Poniżej przykłady, które proszę traktować elastycznie, gdyż wzorzec cielesny jest ściśle związany z osobistym wymiarem jego powstawania sytuacja, relacje, historia, możliwości i zasoby lub ograniczenia w polu czyli w szerszym środowisku osoby. Tak więc można pokusić się o przykładowe podporzadkowanie:
Retrofleksja – może zatem objawiać się bruksizmem, bólami karku w efekcie migrenami
Defleksja – spłycony oddech, brak ugruntowania cielesnego, zatrzymanie/ blokowanie pobudzenia
Introjekty – chroniczne napięcia, zamrożenie ekspresji/ impulsów, chroniczne pobudzenie
Konfluencja – przeciążenie układu nerkowego, somatyzacja, napięcia mięśniowe
Egotyzm – brak przepływu pobudzania w ciele, blokowanie ruchu i spontaniczności
Desensytyzacja – martwota, odrętwienie
Kepnerowska koncepcja organismic self – regulation odnoszące się do dążenia człowieka / organizmu do równowagi w cyklu doświadczanym odnosi się do uznania zdrowia psychicznego poprez bark występowania napięcia, lecz elastyczną zdolność do samoregulacji. Pisze że emocje, napięcia mięśniowe, oddech, postawa ciała, poruszanie stanowią sposób regulacji doświadczenia. Chronicznie powstałe wzorce reakcji, są obecne we wszystkich wymiarach Self. Opisuje zjawisko podobne dla kooregulacji w relacji, jako narzędzia psychoterapeuty gestalt poprze obecność, regulacje własnego pobudzenia, procesowanie pobudzenia jako rezonansu w relacji z klientem, poprzez swoje autentyczne i żywą obecność współtworzy nowe doświadczenie.
Brak lub utrata możliwości elastycznej regulacji w relacjach staje się źródłem cierpienia – którego wymiar cielesny wiąże się z chronicznymi napięciami, zamrażaniem , odcięciem czucia, nadmierna mobilizacją, utarta płynności cyklu doświadczania.
Psychoterapeuta gestalt jest częścią pola umożliwia organizmowi klienta odzyskać zdolność do samoregulacji . Kontakt tworzy żywą i regulację interpersonalną, obecność otwiera przestrzeń do przepływu – koregulacji, przywracanie świadomości ciała buduje interocepcje, płynnośc od mobilizacji do wycofania reguluje autonomiczny układ nerwowy, integracja ( włączenie doświadczenia) tworzy integracje neuronalną.
Tak więc zmiana zachodzi nie dlatego, że psychoterapeuta naprawia klienta lecz dlatego, że w polu relacyjnym klient odzyskuje zdolność samoregulacji, możliwość procesowania doświadczenia w momentach kiedy doświadcza kontaktu granicznego w sposób elastyczny, swobodny i satysfakcjonujący. Płynność tych procesów bezpośrednio wpływa na komfort życia, osoba może wchodzić swobodnie w kontakt z jednej strony ciesząc się miłym i przyjemnym doświadczeniem, z drugiej zaś nie unikając trudnych doświadczeń w efekcie unika tworzenia figur niedomkniętych ( stanowiących źródło psychopatologii). Doświadczenie trudne w ten sposób procesowane staja się zasobami, a to co przyjemne staje się źródłem radości i szczęścia .
Aleksandra Replin
