Warsztat był dla mnie zaproszeniem do ponownego przyjrzenia się procesowi autodiagnozy – nie jako narzędziu oceny, lecz jako żywemu doświadczeniu estetyki kontaktu. W podejściu Gestalt diagnoza nie jest etykietą. Jest sposobem widzenia i czucia procesu kontaktowania się – współtworzonego, dynamicznego, zakorzenionego w relacji.
Ugruntowanie – od rany do zasobu
Ugruntowanie w osobistym doświadczeniu jest procesem reorganizacji ran i traum w psychoterapii. To nie jest szybkie „naprawianie”. To powolne odzyskiwanie fragmentów siebie. W tym procesie powstają zasoby – żywe, dostępne, ucieleśnione.
Prawdziwe ugruntowanie nie polega na unikaniu bólu, lecz na pozostawaniu w kontakcie z nim na tyle, na ile jest to możliwe tu i teraz. To w tym miejscu dokonuje się transformacja – z doświadczenia zranienia w doświadczenie mocy i obecności.
Opór jako miejsce istnienia
Opór przestaje być przeszkodą. Staje się miejscem, w którym coś we mnie chce przetrwać. To przestrzeń, którą warto eksplorować – z ciekawością badacza i czułością wobec siebie.
W oporze odkrywam strukturę ucieleśnionych emocji i przekonań. Kiedy pozwalam sobie „delektować się” jego konstrukcją, zaczynam widzieć, że chronił mnie w określonym momencie życia, sytuacji czy relacji. Wtedy przestaje być wrogiem, a staje się częścią historii organizmu.
Estetyka kontaktu – uznanie tego, co się pojawia
Estetyka kontaktu oznacza uznanie uczuć pojawiających się tu i teraz – nawet jeśli ich źródło pozostania nie jest jasne i znani. W perspektywie Gestalt przeniesienie nie jest błędem relacyjnym, lecz informacją o polu.
Włączanie przeżyć do świadomości „tu i teraz” pozwala im odnaleźć swoje rzeczywiste miejsce., może zostać zaadresowane do osób gdzie się zrodziły lub wyrażone świadomie w relacji w psychoterapii . To relacja staje się polem sprzyjającym, w którym mogą wydobyć się trudne, uśpione emocje. Dopiero wtedy możliwa jest reorganizacja – nie poprzez analizę, lecz poprzez doświadczenie.
Samo uznanie i przeżywanie uczuć ma wymiar leczący. Brak rozumienia nie dyskwalifikuje emocji. Jeśli coś się pojawia – jest ważne. Jest częścią szerszego pola, którego jeszcze nie widzę w całości.
Postawa psychterapeuty Gestalt przypomina mi postawę badacza: otwartość na nieznane, gotowość bycia w niewiedzy, z zaufaniem do procesu.
Włączanie siebie do pola relacji
Kiedy psychoterapeuta nie włącza własnych przeżyć do pola relacyjnego, oddziela się od siebie – a tym samym przerywa przepływ w kontakcie. Każde zakłócenie kontaktu może być zaproszeniem do autorefleksji:
Co dzieje się we mnie?
Jak organizuję własne przeżycia?
Jak mój wewnętrzny proces współtworzy to, co wydarza się między mną a klientem?
Uczenie się świadomego włączania własnych doznań w proces klienta jest kompetencją wymagającą odwagi i pokory. To nie jest ekspresja dla ekspresji. To odpowiedzialne bycie w relacji.
Zmiana i badanie motywów
Zmiana i nowość niosą napięcie. Częścią procesu jest badanie konkurencyjnych motywów wobec zmiany. Organizm zawsze ma swoje powody, by trwać w tym, co znane.
Proces twórczy przebiega etapami: od pobudzenia, przez działanie, aż do integracji. Każdy z tych etapów wymaga świadomości i obecności.
Ruch między biegunami
Poruszanie się między biegunami doświadczenia poszerza spektrum możliwości. Integracja nie polega na wyborze jednej strony, lecz na zdolności do przeżywania obu z równą uważnością.
Gdy dopuszczam intensywność z obu biegunów – siłę i kruchość, złość i czułość – zwiększa się moja elastyczność. Wzrasta kompetencja bycia w relacji.
Żywotność jako kanał kontaktu
Zaangażowanie kieruje energię na figury procesu – nawet wtedy, gdy pojawiają się silne emocje. Paradoksalnie, większa wrażliwość może stać się dodatkowym kanałem autentycznego kontaktu.
Bycie „czulszym” nie oznacza słabości. Może oznaczać większą dostępność do żywego doświadczenia.
To, jak jestem widziany
To, jak widzą mnie inni, nie definiuje tego, kim jestem. Mówi jednak wiele o tym, jak dana osoba mnie przeżywa. To rozróżnienie ma ogromne znaczenie kliniczne.
Badanie zjawisk w relacji może odsłaniać obszary przeniesienia i projekcji. Relacja staje się laboratorium żywego doświadczenia.
Ucieleśnianie
Ucieleśnianie oznacza zakorzenianie emocji w ciele. Kiedy emocja znajduje swoje miejsce w procesach i zjawiskach cielesnych i jest wyrażana w bezpiecznej obecności, dokonuje się leczenie.
Cielesność i emocja nie są oddzielne. Organizm pamięta. A kontakt z ciałem otwiera drogę do integracji.
Odpowiedzialność w relacji
Odpowiedzialność oznacza uznawanie własnych uczuć bez przypisywania sobie odpowiedzialności za przeżycia innych. Wywoływanie uczuć nie jest tym samym, co odpowiadanie za nie.
Granica kontaktu staje się wyraźna wtedy, gdy obie strony uczą się brać odpowiedzialność za swoje doświadczenie. Wówczas możliwa jest swobodna wymiana – bez nadmiarowego obciążenia.
Odpowiedzialność uwalnia relację. Pozwala na autentyczność, wzrost i rozwój poprzez procesowanie tego, co pojawia się w polu.
Aleksandra Replin
